Ana Sayfa / Diğer Sporlar / Satranç Kuralları / Satranç Nasıl Oynanır?

Satranç Kuralları / Satranç Nasıl Oynanır?

 

Satranç, iki oyuncu arasında 8×8 kareli bir zeminin üzerinde 32 taşla yapılan bir zihin sporudur, zeka savaşıdır, düellodur. Satrancın spor olup olmadığı her zaman tartışılır. Bedensel bir zorlama gerektirmese de, sürekli gelişim ve antrenman gerektirmesiyle, iki kişi arasındaki yarışma olmasıyla spor kategorisine girmiştir. Üst düzey satranççıların beslenme, kardiyo programları bile vardır. Şimdi biz işe yeni başlayanlar için bir rehber olma niyetindeyiz. Satranç nasıl oynanır, satranç taşları, satranç kuralları, satranç dizimi, satranç taşlarının adı, satranç taşlarının hareketleri konularına bakacağız. Başlangıç yani…

Satranç Nasıl Oynanır ?

Satranç oynayabilmek için, 8×8 boyutunda siyah beyaz kareli bir zemin, 32 satranç taşı ve 2 oyuncu gereklidir. Bunu bir savaşa benzetebiliriz. Zaten genelde herkes böyle tanımlar. Her iki oyuncu da birer komutandır ve 16’şar askerleri vardır. Bunları savaştırırlar. Yazıda değinmek istediğimiz nokta zaten tam olarak bu, satranç kuralları ile birlikte satranç nasıl oynanır sorusuna cevap vermeye çalışıyoruz. Nedir bu taşlar bakalım:

Satranç Taşları / Satranç Taşlarının Adı

Taşların isimlerini yazmadan satranç kuralları yazısı yazamayız, oyunda temel olan şey taşları tanımak. Satrançta her iki oyuncunun 8’er piyonu, 2’şer kale, at ve fili, 1’er tane de vezir ve şahı vardır. Bunların hepsini tanımlayan birer simge bulunur:

  • Şah, tepesinde haç işareti olan uzun boylu taştır. 1 beyazda, 1 siyahta vardır
  • Vezir, tepesinde taç şekli olan uzun boylu taştır. 1 beyazda, 1 siyahta vardır.
  • Fil, tepesi sivri orta boylu taştır. 2 beyazda, 2 siyahta vardır.
  • At, at kafası şeklindeki orta boylu taştır. 2 beyazda, 2 siyahta vardır.
  • Kale, tepesi kale duvarına benzer olan taştır. 2 beyazda, 2 siyahta vardır.
  • Piyon, en sıradan görünen, tepesi yuvarlak küçük taştır. 8 beyazda, 8 siyahta vardır.

Satranç Dizimi / Satranç Dizilimi

Bunları nereye koyarız? 8×8’lik kare zemin demiştik. Bu karenin köşelerine kaleleri yerleştiririz. Kalelerin yanında atlar olur, atların yanında filler. Bunları simetrik bi şekilde dizdiğimizde ortada iki boş kare kalacaktır. Bu karelere de vezir ve şah gelir. Burada dikkat edilmesi gereken ve sürekli karıştırılan satranç kuralları var: “Beyaz vezir beyaz kareye, siyah vezir siyah kareye” ve “Her iki oyuncu da zemine baktığında sağ alt köşe beyaz kare olmalıdır.” kuralları. Bu satranç kuralları dikkate alındığında kale-at-fil-vezir-şah-fil-at-kale şeklinde 8’li bir sıra oluşmuş olacaktır. Bu sıranın önündeki 8 kareye de piyonları koyarız. Piyonları arkadaki bu taşların fedaisi olarak görebiliriz. Tüm taşlar dizildiğinde oyun başlamaya hazırdır.

satranç dizimi

Satranç Kuralları

Taşlar siyah-beyaz olarak ayrılır. Oyuna beyaz taraf başlar.

Taşların kendine özgü belli hareketleri vardır. Zemin üzerinde kafalarına göre hareket edemezler. Ama bu hareketleri yaparken de diğer taşların üzerinden atlayamazlar. Önlerine çıkan taşları yerlerse, o taşın yerinde kalırlar ve sıra rakibe geçer. Önlerindeki taş rakip taşı değilse, kendi taşıysa onun sadece yanına kadar hareket edilebilir. Bu kuralın tek istisnası vardır, o da at. At, taşların üzerinden atlayarak hareket edebilir.

Oyunun amacı, çoğu zaman yanlış bilinir. Amaç, şahı yemek değildir. Amaç şahı tehdit edip onu kaçışsız bırakmaktır. Şah kaçamadığında oyuncusu kaybeder. Ama satrançta şahı yemek diye bir şey yoktur. Şahı tehdit edildiğinde “şah” denilir, eğer şah tehdit edildiğinde kaçacak hiçbir karesi kalmayacaksa veya önüne duvar olacak hiçbir taş yoksa bu “şah-mat”tır.

Satranç Taşlarının Hareketleri

Piyon, yalnızca 1 kare öne hareket edebilir. Eğer hamle, piyonun ilk hamlesi olacaksa bu kez 2 kare gidebilir. Piyon, başka bir taşı yiyecekse, sağ veya sol ön çapraza hareket ederek yediği taşın yerini alır. Eğer yiyeceği bir taş yoksa ön çapraza gidemez, sadece öne gider.

Kale, ön-arka-sağ ve solundaki karelere sınırsız uzaklıkta gider. Tabi önüne bir taş çıkmadığı müddetçe, yukarıda bahsetmiştik.

At, hareketi en zor anlatılan taştır. Çünkü hareketi diğer taşlardan farklıdır, özel bir taştır. At L şeklinde gider. Bu L’yi 3 birim dikey, 2 birim yatay kare oluşturur. Yani at hareket ettiğinde 2 birim yukarı veya aşağı, sonra da 1 birim sağa veya sola gitmiş olur. (Ne yaparsam yapayım şekle bakmadan anlaşılmaz bu.)

at nasıl gider

Fil, çapraz hareket eder. Ön veya arka çaprazlarına gidebilir. Önüne taş çıkmadığı sürece zeminin bir ucundan diğer ucuna kadar gidebilir.

Vezir, en çok yere gidebilen taştır. Fil ve kalenin birleşimidir diyebiliriz. Sağ-sol-ön-arka ve çaprazlarına gidebilir. Bu yüzden çok değerlidir.

Şah, en hantal taştır. Sadece 1 birim hareket eder. Ama o da vezir gibi her yönüne hareket edebilir. Her taş, şahı korur. Zaten söylemiştik, oyunun amacı şahı korumak ve karşı şahı savunmasız bırakmaktır.

 

Satranç kuralları ve satranç nasıl oynanır konularına çok kısa bir özet yazmış olduk. Kısa olsa da aranan sorulara net cevaplar bulabileceğiniz bir yazı yazdık, bir sporu daha tanıttık böylece. Kafanıza takılan bir şey olursa da aşağıdan yorum yazarsanız cevap veririz. Ayrıca da cidden satranç güzeldir…

Hakkında - Burak Aksoy

Sporun her dalından keyif alan bir sporsever, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi.

Bir Makale Daha?

Squash Nedir, Nasıl Bir Spordur

Squash Nasıl Bir Spordur? Az bilinen eğlenceli spor tanıtımları yaptığımız sitemize, Eski Türkiye Squash Şampiyonu …

2 Yorumlar

  1. Teşekkürler çok anlaşılır şekilde anlatmışsınız

  2. yeni başlayacağım anlatım çok yararlı oldu teşekkürler

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir